Βίνι ουάρα φουτζίμ

Τραγούδι σε ρυθμό τετράσημο (στα 3)

Το ποιητικό κείμενο:

Βίνι ουάρα, ωρέ σι φουτζίμ, (=Ήρθε η ώρα να φύγουμε)

σι να τσεμ του λόκου λα νόστρου, (=να πάμε στα δικά μας τα μέρη)...

ακλό ιου σ’ κιάντι πούλεου βιάρα, (=εκεί που κελαηδάει το πουλί το καλοκαίρι)

σι να τσεμ λα πανηγύρλου. (=να πάμε στο πανηγύρι)

 

Και πώς αυτό τραγουδιέται:

Άιντε βίνι ουάρα, ωρέ σι φουτζίμ, (=Ήρθε η ώρα να φύγουμε)

Μάρω, Μάρω λάι μουσάτε. (=Μάρω όμορφη)

Άιντε σι να τσεμ του λόκου λα νόστρου, (=Να πάμε στα δικά μας τα μέρη)

Μάρω, Μάρω κι όκλεου λάιου. (=Μάρω μαυρομάτα)

Άιντ’ ακλό ιου σ’ κιάντι πούλεου βιάρα, (=Εκεί που κελαηδάει το πουλί το καλοκαίρι)

Μάρω, Μάρω λάι μουσάτε (=Μάρω όμορφη)

Άιντε σι να τσεμ λα πανηγύρλου, (=Να πάμε στο πανηγύρι)

Μάρω, Μάρω κι όκλεου λάιου. (=Μάρω μαυρομάτα)

 

Βούλω τσιβούλω

 Τραγούδι σε ρυθμό επτάσημο (συρτό)

Το ποιητικό κείμενο:

Βούλω μάρη Βούλω, σοράι Παρασκευούλω, (=Βούλα μαρη Βούλα, αδρφή μου Παρασκευούλα)

τσ' άι ντουσίτσα σ' γκάλμπινε, (=π' έχεις την κοτσιδούλα σου κίτρινη)

φάτσα σ' κα τριαντάφυλλε, (=το πρόσωπο σαν τριαντάφυλλο)...

λετσ' πουν του κάλι, (=βγες μέχρι το δρόμο)

σ' τι ντάου ουν πουρτουκάλι. (=να σου δώσω ένα πορτοκάλι)

Λετσ' λα φαντίνε, (=βγες μέχρι τη βρύση)

σι να κατσέ μ' ντι μινε. (=να πιαστούμε απ' το χέρι)

Λετσ' πουν τ' ουμπόρου, (=βγες μέχρι την πόρτα)

σι τζούκου ουν σμπόρου. (=να σου πω μια κουβέντα)

Νου σκάνι σια μαρή Βούλω, (=Μη νοιάζεσαι μαρή Βούλα)

κα σιάρσιλι ντουμπλόνι, (=που κάηκαν τα δουβλόνια)

νόι ντόι σι μπανέμ, (=εμείς οι δυο να ζήσουμε)

σ' αλτί ντουμπλόνι βα κουμπαρέμ. (=κι άλλα δουβλόνια θα πάρουμε)

 

Και πώς αυτό τραγουδιέται:

Βούλω μάρη Βούλω, σοράι Παρασκευούλω,

τσ' άι ντουσίτσα σ' γκάλμπινε, φάτσα σ' κα τριαντάφυλλε.

Βούλω μάρη Βούλω, νικάι Παρασκευούλω,

λετσ' πουν του κάλι, σ' τι ντάου ουν πουρτουκάλι.

Βούλω μάρη Βούλω, σοράι Παρασκευούλω,

λετσ' λα φαντίνε, σι να κατσέ μ' ντι μινε.

Βούλω μάρη Βούλω, νικάι Παρασκευούλω,

λετσ' πουν τ' ουμπόρου, σι τζούκου ουν σμπόρου.

Νου σκάνι σια μαρή Βούλω, κα σιάρσιλι ντουμπλόνι,

νόι ντόι σι μπανέμ, σ' αλτί ντουμπλόνι βα κουμπαρέμ.

 

Λα πάτρου τζίντζι μάρμαρι

 Τραγούδι σε ρυθμό οκτάσημο

Το ποιητικό κείμενο:

Λα πάτρου τζίντζι μάρμαρι, (=Στα τέσσερα στα πέντε μάρμαρα)

λάι σάσι πιτριτσιάλι, (=στα έξι λιθαράκια)...

λάι ντουόρμι φιάτα σίγκουρε, (=κόρη κοιμόταν μοναχή)

σιγκούρε σ’ ασσουσίτ, (=μονάχη κι αρρεβωνιασμένη)

λάι ιάστι φιάτα ντάντισι. (=είναι κόρη Αρβαντόβλαχα)

 

Και πώς αυτό τραγουδιέται:

 

Ωρε λα πάτρου τζίντζι μάρμαρι,

γιε μ’ λάι σάσι πιτριτσιάλι,

λάι ντουόρμι φιάτα,

φιάτα σίγκουρε,

γιε μ’ λάι ντουόρμι φιάτα,

φιάτα σίγκουρε

Ωρε λάι ντουόρμι φιάτα σίγκουρε,

γιε μ’ σιγκούρε σ’ ασσουσίτ,

λάι ιάστι φιάτα,

φιάτα ντάντισι,

γιε μ’ λάι ιάστι φιάτα,

φιάτα ντάντισι.

 

Λάι Βιτσίνα

 Τραγούδι σε ρυθμό επτάσημο (συρτό αργό)

 

Το ποιτικό κείμενο:

 

Λάι βιτσίνα, (= μαύρη γειτόνισσα)...

 

αντούνιτσ' φιάτα μαρ' Κριστίνα, (= μάζεψε την κόρη σου μαρ' Χριστίνα)

 

κου φιτσόρλου ντούσι Αθήνα, (= που με το παιδί πήγε στην Αθήνα)

 

βάσ' κάτσικα γκαλίνα. (= και θα πιαστεί σαν την κοτούλα)

 

Και πώς αυτό τραγουδιέται:

 

Λάι βιτσίνα, λάι βιτσίνα,

 

αντούνιτσ' φιάτα μαρ' Κριστίνα.

 

Αντούνιτσ' φιάτα μαρ' Κριστίνα,

 

κου φιτσόρλου ντούσι Αθήνα.

 

Κου φιτσόρλου ντούσι Αθήνα,

 

βάσ' κάτσικα γκαλίνα.

 

Μαντίκου νίκα (Βαγγελίτσα)

 Τραγούδι σε ρυθμό τετράσημος (στα 3)

Το ποιητικό κείμενο:

Μα ντίκου νίκα τι άστιπτάι, (=Μικρή μου σε περίμενα)

σι τι κρέστι σι τι λιάου, Βαγγελίτσα μου, (=Να μεγαλώσεις να σε πάρω, Βαγγελίτσα μου,)

νικουζιάουα νι. (=μικρούλα μου)...

Απ αράτσι ντι λα γκούρ', (=Νερό κρύο από τη Γκούρα)

Σι τι μπας κατά του γκούρ'. (=Να σε φιλήσω στο στόμα)    

Μαρ' κι κρεσκούς ντι τ' αναλτσίς, (=Και μεγάλωσες και μου ψήλωσες)

τι φιάτσις ντι μαρτάρι, Βαγγελίτσα μου, (=κι έγινες για παντρειά, Βαγγελίτσα μου)

πω πω μαρ' νίκα νι. (=πω πω μικρή μου)

Φριντζι βιάρντι ντι τσιρέσου, (=Φύλλο πράσινο από κερασιά,)

σι τι μπασ' κα μα πρέσου. (=να σε φιλήσω που άναψα)

Νού ι πάρι αρέου κα τι μαρτάς, (=Δε με πειράζει που παντρεύτηκες)

τι νι άλτου τζόνι λοάσ', Βαγγελίτσα μου, (=κι έναν άλλο λεβέντη πήρες, Βαγγελίτσα μου)

νικουζιάουα νι. (=μικρούλα μου)

Φρίντζι βιάρντι ντι σαούγκ, (=φύλλο πράσινο από σαούγκ -είδος δέντρου-)

σι τι μπασ' κα βα φουγκ. (=να σε φιλήσω που θα φύγω)

Και δύο πιο "πικάντικες" τρόπον τινά προσθήκες (ενδείκνυνται για τις απόκριες):

Φρίντζι βιάρντι μιριτζίνου, (=Φύλλο πράσινο από βάτο)

σι τι μπάσου μες στου σίνου, (=να σε φιλήσω μες στο στήθος)

Απ' αράτσι ντι Γκαρντίστι, (=νερό κρύο απ' το Γαρδίκι)

σι τι μπασ' να θιαμ λα μπίστ'. (=να σε φιλήσω στο ...εχμμ ξέρετε! Θα το έχετε ακούσει στο Γαρδίκι!!)

Και πώς αυτό τραγουδιέται:

Αχ, μα ντίκου νί-, μα ντίκου,

νίκα τι αστιπτάι,

νίκα τι αστιπτάι,

σι τι κρέστι, σι τι λιάου,

αχ Βαγγελίτσα μου,

σι τι κρέστι, σι τι λιάου,

αχ νικουζιάουα νι.

 

Απ αράτσι ντι λα γκούρ',

Σι τι μπας κατά του γκούρ'.

 

Αχ, μαρ' κι κρεσκούς, μαρ' κι κρε-

σκούς, ντι τ' αναλτσίς,

νίκα μ', τ' αναλτσίς,

τι φιάτσις ντι μαρτάρι,

αχ Βαγγελίτσα μου,

τι φιάτσις ντι μαρτάρι,

πω πω μαρ' νίκα νι.

 

Φριντζι βιάρντι ντι τσιρέσου,

σι τι μπασ' κα μα πρέσου.

 

Αχ, νού ι πάρι αρέου, νού ι πάρι α-,

ρέου, κα τι μαρτάς,

νίκα μ', τι μαρτάς,

τι νι άλτου τζόνι λοάσ',

αχ Βαγγελίτσα μου,

τι νι άλτου τζόνι λοάσ',

νικουζιάουα νι.

 

Φρίντζι βιάρντι ντι σαούγκ,

σι τι μπασ' κα βα φουγκ.

Μιά Κυριακίτσα τ΄Άη Θωμά

 Παραδοσιακός χορός και τραγούδι από το χωριό Νάματα του νομού Κοζάνης (επαρχία Βοΐου). Μια Κυριακί- μια Κυριακίτσα τ' Άη Θωμά
μια επίσημη μια μέρα, λελε Βάγγιω μου
μια επίσημη μια μέρα, Βαγγελίτσα μου,

πάνουν μπογτζιάδες* στη χαρά, πάνουν για να γλεντήσουν
κι αφήν' τη Βάγγιω μοναχή, μικρή 'ρραβωνιασμένη.
Κι αυτός ο Τζιότζιας το σκυλί, σκυλί παραδομένο
ν' απ' τα μαλλιά την άρπαξε και στο ντουρί τη βάζει.
- Ν' ασέ με Τζιότζια απ' τα μαλλιά και πιάσε με απ' τη μέση,
ώρε, Βάγγιω, Βάγγιω απ' ταϊ βουνά κι από τα κρύα τα νερά
ώρε, Βάγγιω μου μικρή μεγάλη, σαν και σένα δεν είν' άλλη.

*μπογτζιάδες = 2-3 ή περισσότερα άτομα από το σόι της νύφης, όπου θα παραβρεθούν στο τραπέζι του γάμου (μετά τη στέψη), το οποίο γίνεται στο σπίτι του γαμπρού. Το υπόλοιπο σόι της νύφης θα γλεντήσει στο πατρικό σπίτι της νύφης. Το απόγευμα τα δύο σόια θα ανταμώσουν στην πλατεία του χωριού, όπου θα κάνουν Τρανό Χορό (Κόρλου Μάρι).

 

Πρόκειται για ένα χορό τύπου "στα τρία", σε ρυθμό 4/4 (τετράσημο). Τραγούδι αγαπημένο και γνωστό στην Κλεισούρα Καστοριάς, στη Βλάστη Κοζάνης αλλά και στην Αβδέλλα Γρεβενών, κοινώς στα μεγαλύτερα βλαχόφωνα χωριά της Δυτικής Μακεδονίας. Το τραγούδι αναφέρεται στο κλέψιμο μιας νύφης Σαμαρινιώτισσας από Περιβολιώτες (Σαμαρίνα και Περιβόλι είναι δύο από τα μεγαλύτερα Βλάχικα χωριά των Γρεβενών).

Τα Νάματα Κοζάνης (παλιά Πιπιλίστα), είναι ένα κατά βάση βλαχόφωνο χωριό. Ωστόσο, κανένα από τα βλάχικα χωριά του νομού Κοζάνης δεν αποτέλεσαν ποτέ συμπαγείς βλαχόφωνες εστίες. Τόσο τα Νάματα, όσο και η Βλάστη αλλά και το Σισάνι, αποτέλεσαν περιοχή όπου κατά καιρούς κατέφυγαν κυνηγημένες από τους Τούρκους, πληθώρα οικογενειών από την Ήπειρο, τη Θεσσαλία και την υπόλοιπη Μακεδονία. Τα χωριά αυτά ήταν δίγλωσσα ήδη από πολύ παλιά και σε αυτό οφείλεται το δίχως άλλο και το γεγονός που παρατηρείται, τα ελληνόφωνα τραγούδια να είναι η συντριπτική πλειοψηφία και τα βλαχόφωνα πολύ λιγότερα (σε αντίθεση π.χ. με το Μέτσοβο ή τη Σαμαρίνα όπου τα βλαχόφωνα τραγούδια είναι ακόμη ακμαία και πολυπληθή).
Τους ντόπιους Ναματιανούς συνοδεύει μπάντα χάλκινων πνευστών, γνώρισμα της επαρχίας Βοΐου αλλά και της Δυτικής Μακεδονίας γενικότερα.
Το τραγούδι περιλαμβάνεται στον δίσκο: Νάματα Κοζάνης - Παραδοσιακά τραγούδια και σκοποί.

Ντάντα μιά

29ο Πανελλήνιο Αντάμωμα Βλάχων, 28-29-30 Ιουνίου 2013, Κατερίνη Πιερίας. Ντάντα μιά, τάνι να νι να νι {= Μάνα μου, τάνι να νι να νι}
ντάντα μιά τσ' αντάρι ατσέα {= μάνα μου τι κάνεις εκεί}
κ' βιρσά νβιάστα αρακία {= που έχυσε η νύφη το τσίπουρο}

Ντάντω νου, τάνι να νι να νι {= Μάνα μη, τάνι να νι να νι}
ντάντω νου, νι νκάτσι νβιάστα {= μάνα μη μαλώνεις τη νύφη}
κ' βας φούγκ' σ βα ν' μι αλάσ' {= γιατί θα φύγει και θα μ' αφήσει}

Βα μι αλάσ', τάνι να νι να νι {= Θα μ 'αφήσει, τάνι να νι να νι}
βα μι αλάσ' του λαϊέτς {= θα μ' αφήσει στη θλίψη}
του λαϊέτς, του κασαβέτς {= στη θλίψη, στη στεναχώρια}

Σ' Βα μι αλάγκου, τάνι να νι να νι {= Και θα τρέχω, τάνι να νι να νι}
βα μι αλάγκου ούσια ντι ούσια {= θα τρέχω από πόρτα σε πόρτα}
κα ούνα λάε λιντουρούσια {= σαν το καημένο το χελιδονάκι}

 

29ο Πανελλήνιο Αντάμωμα Βλάχων, 28-29-30 Ιουνίου 2013, Κατερίνη Πιερίας.
Συμμετέχουν τα Χορευτικά των Συλλόγων:
1. Λαογραφικός Σύλλογος Μεγαλολιβαδιωτών Πάικου
2. Σύλλογος Γυναικών Μ. Λιβαδίων "οι Αρμάνες"
3. Πανθεσσαλικός Σύλλογος Αετομηλιτσιωτών "το Ντένισκο" Λάρισα
4.Σύλλογος Αετομηλιτσιωτών Γράμμου "η Αετομηλίτσα" Θεσ/νίκη

Grammustiana ML

 

Ντόου λάι φιάτι

Τραγούδι σε ρυθμό τρίσημο (πωγωνίσιο)

Το ποιητικό κείμενο:

Ντόου λάι φιάτι λάι μ(ου)σάτι, (=Δυό κορίτσια όμορφα,)

φιάτι γκαρντιστιάνι, (=κορίτσια απ’ το Γαρδίκι,)...

να λιτίρι κάλια μάρι, (=βγήκανε στο μεγάλο δρόμο,)

κι σ’ αφλάρου Γιώργη γκάλι, (=και βρήκανε το Γιώργη,)

κου ντισάκου παν του μπάντι. (=με το δισάκι μέχρι κάτω.)

- Τσέ άι ατσέα, Γιώργη φράτι, (=Τι έχεις εκεί Γιώργη αδελφέ,)

τσέ άι ατσέα του ντισάκου; (=Τι έχεις εκεί στο δισάκι;)

- Αμ ουν τσάπα, σουν ταπόρου, (=Έχω ένα τσαπί κι ένα σκερπάρνι,)

βα λι βίντου σι μι σόρου. (=θα τα πουλήσω για να παντρευτώ.)

 

Και πώς αυτό τραγουδιέται:

Ντόου λάι φιάτι, φιάτι λάι μ(ου)σάτι,

ντοόυ λάι φιάτι, φιάτι γκαρντιστιάνι.

Να λιτίρι, λιτίρι κάλια μάρι,

κι σ’ αφλάρου, σ’ αφλάρου Γιώργη γκάλι.

Κι σ’ αφλάρου, σ’ αφλάρου Γιώργη γκάλι,

κου ντισάκου, ντισάκου παν του μπάντι.

Τσέ άι ατσέα, ατσέα Γιώργη φράτι,

τσέι ατσέα, ατσέα του ντισάκου.

Αμ ουν τσάπα, ουν τσάπα σουν ταπόρου,

βα λι βίντου, λι βίντου σι μι σόρου.

 

Φιάτα λάι μουσιάτε

 Τραγούδι σε ρυθμό τετεάσημο (στα 3)

Το ποιητικό κείμενο:

- Φιάτα λάι μουσιάτε, κατσέ τ' αγκάτσι μούμαι (=Κορίτσι όμορφο, γιατί σε μαλώνει η μάνα σου;)

- Μούμαι νου μ’ αγκάτσιε, μι πιτριάτσι λα φαντίνα, (=Δεν με μαλώνει η μάνα μου, με στέλνει στη βρύση)

σι λιάου απ’ αράτσι. (=να πάρω κρύο νερό)...

Ντι λα σόπουτουλ ντι κιάτρι, ιάστι μάρι φρίγκου, (=Στην πέτρινη τη βρύση, που είναι πολύ κρύα)

σούνι τρέι φράτσι, σπιντουράτι ντι λα φάτι.(=είναι τρια αδέλφια, σκαρφαλωμένα στα κλαδιά του φάγγου)

 

Και πώς αυτό τραγουδιέται:

Ωρέ φιάτα, λάι φιάτα, φιάτα λάι μουσιάτε,

φιάτα λάι μουσιάτε, κατσέ τ' αγκάτσι μούμαι.

Μούμαι νου μ’ αγκάτσιε, μι πιτριάτσι λα φαντίνα

μι πιτριάτσι λα φαντίνα, σι λιάου απ’ αράτσι.

Ντι λα σόπουτουλ ντι κιάτρι, ιάστι μάρι φρίγκου,

ιάστι μάρι φρίγκου, σούνι τρέι φράτσι.

Σούνι τρέι φράτσι, λα τρέι λα σπιντουράτι,

λα τρέι λα σπιντουράτι, σπιντουράτι ντι λα φάτι.