Βασίλ’ αρχόντισσα

Το τραγούδι αναφέρεται στην Βασίλω, κόρη του Νικολάκη Αβέρωφ από το Μέτσοβο, την οποία άρπαξαν οι κλέφτες για να την ανταλλάξουν με τόσο χρυσάφι όσο ήταν το βάρος της.
Το 1884 ένας νεαρός Μετσοβίτης, ο Φλέγκας, τόλμησε να περάσει από το κουλτούκι (χώρος μπροστά στην εκκλησία) όπου σύχναζαν οι προύχοντες και απαγορευόταν να περάσουν οι παρακατιανοί. Τότε, ο προύχοντας Νικόλαος Αβέρωφ θεώρησε αναίδεια την πράξη αυτή του νέου και σηκώθηκε και τον... χαστούκισε...

Βλάχικος Μακεδονίας (Ζαχαρούλα)

Ο χορός αυτός είναι ένας από τους πολλούς που έφεραν οι Βλάχικες ομάδες πληθυσμού κατά τις μετακινήσεις τους προς την περιοχή της Βέροιας-Νάουσας. Είναι μικτός χορός που χορεύεται από άνδρες και γυναίκες σε ξεχωριστούς κύκλους, (διπλοκάγγελο) ή και στον ίδιο κύκλο.

Γιανν΄Κώστας

Είναι ο κυριότερος Συρρακιώτικος χορός, με ιδιόμορφα βήματα. 
«Εθνικό ύμνο του Συρράκου», τον ονομάζει ο μουσικός κ Νίκος Γεροδήμος.
Ιστορικό τραγούδι σε 5σημο ρυθμό που έχει και δεύτερο μέρος. Οι μουσικοί που δεκαετίες τώρα παίζουν το τραγούδι δεν θυμούνται τα λόγια που πιθανό να είχε, μιας και αναφέρεται σε ιστορικό πρόσωπο...

Κίνικ (Κόρλου ντι λα Κ-νικι)

Πρόκειται για έναν χορό με μια συγκεκριμένη οργανική (χωρίς λόγια) μελωδία από το χωριό Περιβόλι Γρεβενών. Αυτος ο χορός αποτελεί το σήμα κατατεθέν των Περιβολιωτών. Δεν είναι βέβαια τυχαίο ότι σε όλα τα ανταμώματα των Βλάχων, κατά την αναβίωση του Κόρλου ντι λα Κ-νικι, αυτή η μελωδία παίζεται πάντοτε...

Μπεράτι

beratiΑνδρικός και γυναικείος χορός. Είναι χορός «συγκαθιστός», και χορευόταν συνήθως στους γάμους, όταν οι συγγενείς συνόδευαν τη νύφη και το γαμπρό στην εκκλησία. Γι’ αυτό και δεν έχει καθορισμένο σχήμα και διακρίνεται για την ελευθερία και την μεγάλη ποικιλία των βημάτων του...

Συγκαθιστός Μετσόβου

Χορός του γάμου, που χορευόταν από άνδρες και γυναίκες, ελεύθερα, κι όχι σε κύκλο, πράγμα σπάνιο για τα ήθη των Ηπειρωτών...

ΤΡΑΝΟΣ ΧΟΡΟΣ (ΤΣΙΑΤΣΙΟΣ)

Τρανός χορός (ή Τσιάτσιος από το όνομα τοπικού ήρωα της Τουρκοκρατίας) που χορεύεται στην Σαμαρίνα στις 16–17 Αυγούστου μετά την λειτουργία στην εκκλησία της Μεγάλης Παναγιάς. Εκεί, χωρίς τη συνοδεία μουσικών οργάνων, οι κάτοικοι πιάνονταν ο ένας με τον άλλο και τραγουδώντας χόρευαν:

«Ο Τσιάτσιος εκατέβαινε,
(ολέλε, Τσιάτσιο μ΄ αγρήγορε)
γιε μ΄ ο Τσιάτσιος κατεβαίνει
(λε-λε Τσιάτσιο μ΄αντρειωμένε)…

http://almyros.vlahoi.net

Tσάμικος

Ανδρικός χορός αρχικά, από τους πιο λεβέντικους παραδοσιακούς χορούς. 
ετυμολογία της λέξης προέρχεται από τη λέξη τσάμης, που σημαίνει "ψηλός", και αναφέρεται μεταφορικά στο λεβέντικο ανάστημα που κατά παράδοση διαθέτουν οι χορευτές, αφού "τσάμι" λέγεται το έλατο ή πεύκο σε ορισμένες περιοχές. Κατά άλλη εκδοχή η ονομασία προέρχεται από την Τσαμουριά, περιοχή της Θεσπρωτίας στην Ήπειρο.Ονομάζεται επίσης και Κλέφτικος, καθώς χορεύονταν από τους Κλέφτες την εποχή της Τουρκοκρατίας...

Φεζοδερβέναγας

Ο «Φεζοδερβέναγας» είναι χαρακτηριστικό τραγούδι του Ανατολικού Ζαγορίου ή Βλαχοζάγορου όπως αποκαλείται. Αναφέρεται στον δερβέναγα Φέζο ο οποίος σκοτώθηκε από κλέφτες στο «Τσιρνέσ’», τοποθεσία κοντά στην Βωβούσα 

ΧΟΡΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ )ΚΟΡΟΥ ΝΤΙ ΧΟΑΡΑ)

Πρώτα απ’ όλα εξέχουσα θέση στα Βλαχοχώρια κρατούσε πάντα ο λεγόμενος «Χορός του χωριού – κόρου ντι χοάρα» στην μνήμη του αγίου κάθε χωριού, ο οποίος μάζευε όλους τους κατοίκους του χωριού. Εκεί ιεραρχικά, πρώτα οι γέροντες με κορυφαίο τον γηραιότερο, μετά οι παντρεμένοι άνδρες, οι ανύπαντροι άνδρες, και τα παιδιά, πιάνονταν από το χέρι και έκαναν κύκλο. Κατόπιν με την ίδια λογική ακολουθούσαν στον ίδιο ή σε διαφορετικό κύκλο και οι γυναίκες. Στο μέσον του κύκλου επόπτευε ο τελετάρχης, πρόσωπο αποδεκτό απ΄ όλους, που συντόνιζε τον χορό και ρύθμιζε κάθε λεπτομέρειά του (π.χ. τοποθέτηση χορευτών, ρυθμική επανάληψη στίχων, αλλαγή τραγουδιών). Η σημασία του χορού αυτού στην κοινωνική συνοχή του χωριού είναι τεράστια φυσικά.

http://almyros.vlahoi.net